Tại TP HCM hiện có 19 công trình kiến trúc cổ được Bộ VH-TT xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật và 11 ngôi nhà cổ chưa được xếp hạng. Tuy nhiên, phần lớn những công trình này đều xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ sụp đổ.
Ngôi chùa nhiều tuổi nhất thành phố hiện nay là chùa Giác Viên, tọa lạc tại số 161/35/20 Lạc Long Quân, phường 3, quận 11, được xây dựng từ năm 1850, qua nhiều lần trùng tu vào các năm: 1899-1902, 1908-1910. Chùa có 153 pho tượng, chủ yếu là tượng gỗ được tạc từ thế kỷ thứ 19 và gần 60 bao lam lớn nhỏ chạm khắc, vừa mang giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo vừa ẩn chứa những giá trị văn hóa dân gian.
Thế nhưng tất cả những di tích giá trị đó đang có nguy cơ sụp đổ. Hiện toàn bộ khu nhà trù của chùa Giác Viên đang chìm chân trong nước, cột nhà bị đổ đang phải chống tạm. Phần mái có thể sập xuống bất cứ lúc nào. Sau những trận mưa lớn, nước có thể ngập lên tới chánh điện. Thượng tọa Thích Huệ Viên, trụ trì, cho biết đây là di tích lịch sử cấp quốc gia nên không thể làm gì hơn là phải trông chờ vào các cơ quan quản lý của Nhà nước.
Chùa Phụng Sơn tọa lạc tại số 1480 đường 3 Tháng 2, quận 11, được xây dựng từ đầu thế kỷ 19. Phần mái bên phải chánh điện bị dột nước, nhà chùa phải dùng thau hứng nước mỗi khi trời mưa. Toàn bộ phần rui mè chống đỡ mái ngói đã mục nát. Nguy hiểm hơn là phần mái khu nhà Đông lang, một số cây kèo chống đỡ mái bị mục nát đang oằn xuống, rất đáng lo cho các vị chư tăng đang sinh hoạt tại đó.
Miếu Nhị Phủ hay còn gọi là chùa Ông Bổn, tọa lạc tại 264 Hải Thượng Lãn Ông, phường 14, quận 5, cũng đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Toàn bộ phần gỗ chống đỡ mái đều bị mối mọt ăn ruỗng bên trong nay bắt đầu xì ra bên ngoài và muốn gãy.
Lăng Lê Văn Duyệt (Lăng Ông - Bà Chiểu) được trùng tu phần nội thất chánh điện và hậu cung cách đây đã khá lâu (từ năm 1925), do vậy một số đòn tay rui mè bị hư hỏng nặng.
Hiện nay, TP HCM vẫn còn 11 ngôi nhà cổ dân dụng nằm rải đều ở một số huyện ngoại thành và một số quận vùng ven. Trong số đó, ngôi nhà cổ của bà Lê Thị Hạnh, số 107A/ 4, ấp 1, xã An Phú Tây, Bình Chánh, có tuổi thọ thuộc vào hàng trên 100 năm (xây dựng từ năm 1897, hoàn thành vào năm 1900). Do chủ nhân không có điều kiện chăm sóc tu bổ nên tường nhà đã bị sụt lở, phần cột kèo rui mè đã bị hư hỏng nặng không còn đủ sức chống chọi với thời gian. Xót xa hơn, ngôi nhà cổ của ông Trương Văn Lánh tại số 51 Trần Bình Trọng, quận Bình Thạnh đã bị bán cho một người nào đó và họ đã đập bỏ lấy xác nhà mang đi.
Nằm trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng còn có ngôi nhà của cụ Vương Hồng Sển tọa lạc tại số 9/1 Nguyễn Thiện Thuật, quận Bình Thạnh. Toàn bộ phần kèo nối với các cột cái chống đỡ mái ngói đã bị mối ăn ruỗng hết bên trong. Cây đòn dong của ngôi nhà trên đã gãy đổ hoàn toàn. Một số chân cột cái có dấu hiệu bị mối ăn từ bên trong, có nguy cơ bị sụp đổ. Mặc dù ngôi nhà này nay đã thuộc về sở hữu của Nhà nước, đang được Sở VH-TT lập dự án trùng tu, nhưng nếu việc chuẩn bị trùng tu này còn kéo dài thì nguy cơ sụp đổ là không tránh khỏi.
Bà Nguyễn Thế Thanh, Phó Giám đốc Sở VH-TT TP HCM, cho biết, từ năm 2000 đến nay, đã có nhiều dự án trùng tu tu bổ được duyệt nhưng chậm thực hiện. Nguyên nhân chậm là do thiếu một bộ phận chuyên môn về trùng tu di tích. Ban Dự án Sở phải lo thực hiện nhiều dự án lớn khác nên chưa ưu tiên cho những dự án trùng tu di tích. Trong khi đó Ban Quản lý Di tích TP HCM chỉ có chức năng làm sự nghiệp. Những trường hợp xuống cấp như chùa Phụng Sơn, Giác Viên, miếu Nhị Phủ, tịnh xá Ngọc Phương..., Sở đã phối hợp với các ni sư trụ trì và người quản lý để lên phương án sửa chữa, theo hình thức Nhà nước hỗ trợ về chuyên môn, còn kinh phí do phía chùa bỏ ra.
Sau khi điều tra kiến trúc cổ công cộng, Sở VH-TT sẽ tiến hành điều tra nhà cổ dân dụng, chậm nhất là đầu năm 2004. Trên cơ sở đó Sở VH-TT sẽ đề xuất với UBND thành phố phương án quy hoạch, xếp hạng, bảo tồn và phát huy giá trị loại nhà cổ truyền thống này. Bà Thanh nói: "Trước mắt, theo tôi cần phải kiến nghị giao cho Ban Quản lý Di tích TP HCM chức năng, nhiệm vụ trùng tu di tích cả dài hạn và cấp thiết để tránh tình trạng ùn tắc các công trình đã có dự án nhưng chậm thực hiện".
Trích_Vnexpress
Thông Tín Sài Gòn - Nhà phân phối hộp nhử mối, thuốc nhử mối hàng đầu tại Việt Nam.
